Transport lotniczy odpowiada za około 2,5% globalnych emisji CO₂ pochodzących od człowieka oraz za 6% wszystkich zanieczyszczeń powietrza. Dynamiczny rozwój branży oznacza, że emisje wciąż rosną. W 2023 roku transport lotniczy wygenerował około 1 gigatony CO₂.
Sustainable Aviation Fuel (SAF)
Alternatywą dla tradycyjnego paliwa lotniczego jest Sustainable Aviation Fuel (SAF) – zrównoważone paliwo ze źródeł odnawialnych. SAF może ograniczyć emisje CO₂ nawet o 65% w porównaniu do paliw kopalnych. Do jego produkcji wykorzystuje się m.in.:
- odpady rolnicze i leśne,
- zużyte oleje kuchenne,
- rośliny oleiste, takie jak rzepak czy słonecznik,
- zielony wodór i wychwycony CO₂,
- stałe odpady komunalne.
Obecnie europejscy naukowcy testują produkcję SAF z odpadów pomidorów – surowca, którego Unia Europejska jest trzecim największym producentem na świecie, z roczną produkcją wynoszącą około 17 mln ton.
Z pomidorów do samolotu
Projekt ToFuel rozwija koncepcję biorafinerii, w której pozostałości po pomidorach przekształca się w paliwo lotnicze. Do procesu wykorzystuje się resztki roślinne, takie jak: kwiaty, liście, łodygi, skórki, nasiona i owoce o niewystarczającej jakości.
Procesy technologiczne obejmują:
- Fermentację mikrobiologiczną – mikroorganizmy wytwarzają lipidy, które następnie przetwarza się w paliwo lotnicze.
- Hydrotermiczne upłynnianie – resztki poddaje się wysokiej temperaturze i ciśnieniu, co prowadzi do powstania biooleju i biowęgla. Bioolej następnie oczyszcza się i przetwarza w SAF.
Dodatkowym efektem produkcji jest powstanie paszy dla zwierząt i oleju spożywczego, co sprawia, że biorafineria działa w duchu gospodarki o obiegu zamkniętym.
Dlaczego to ważne dla lotnictwa i klimatu
Zwiększone wykorzystanie SAF jest jednym z kluczowych elementów polityki UE w ramach pakietu Fit for 55, który wymaga, aby minimalny udział zrównoważonego paliwa w lotach wzrósł z 2% w 2025 roku do 5% do 2030 roku.
Korzyści płynące z produkcji SAF z odpadów rolnych obejmują:
- ograniczenie emisji CO₂ i zanieczyszczeń,
- wykorzystanie odpadów rolniczych zamiast ich utylizacji,
- rozwój innowacyjnych technologii biorafinerii w Europie,
- wsparcie zrównoważonego lotnictwa i bezpieczeństwa energetycznego.
Wyzwania i perspektywy
Choć potencjał SAF z odpadów rolnych jest ogromny, branża stoi przed wyzwaniami:
- konieczność skalowania technologii na poziom przemysłowy,
- dostosowanie istniejącej infrastruktury produkcji paliwa lotniczego,
- harmonizacja regulacji prawnych w UE i standardów certyfikacji paliw.
Jednak postęp w testach ToFuel pokazuje, że produkcja SAF z odpadów pomidorów jest realna i może stać się częścią europejskiego systemu energetycznego, jednocześnie wspierając transformację sektora lotniczego w kierunku neutralności klimatycznej.
Podsumowanie
Produkcja SAF z odpadów rolnych to przykład innowacyjnego podejścia do ograniczenia emisji w lotnictwie. Wykorzystanie odpadów pomidorowych pokazuje, że nawet pozornie bezużyteczne produkty mogą stać się źródłem ekologicznego paliwa. Jednocześnie mogą także wspierać gospodarkę o obiegu zamkniętym. W miarę rozwoju projektów biorafinerii z SAF, sektor lotniczy ma szansę realnie zmniejszyć swój ślad węglowy i wprowadzić bardziej zrównoważone praktyki transportowe.
