Biometan staje się coraz ważniejszym elementem polskiego miksu energetycznego. Jako odnawialny gaz może wspierać transformację energetyczną, zmniejszać emisje CO₂ i stanowić alternatywę dla paliw kopalnych. Jednak obecny rynek w Polsce wciąż zmaga się z ograniczeniami zarówno w zakresie produkcji, jak i infrastruktury przesyłowej.
Obecne prognozy pokazują, że do 2035 roku krajowa produkcja biometanu może osiągnąć około 0,5 mld m³ rocznie. Tymczasem realne zapotrzebowanie wynosi blisko 7 mld m³. Różnica ta wskazuje na ogromny potencjał rozwoju sektora, ale też na potrzebę intensywnych działań inwestycyjnych i regulacyjnych.
Rosnące zainteresowanie produkcją biometanu
Od kilku lat obserwuje się wzrost liczby wniosków dotyczących przyłączenia biometanowni do krajowej sieci gazowej. W ostatnich latach operatorzy sieci odebrali setki takich zgłoszeń. Coraz więcej przedsiębiorców z różnych branż planuje budowę instalacji biometanowych, zarówno rolniczych, jak i komunalnych.
Największa część produkcji ma pochodzić z biogazu rolniczego, który pozwala na wykorzystanie odpadów rolniczych i resztek organicznych. Pozostała część to biogaz komunalny, oczyszczany i uszlachetniany do poziomu biometanu. Taka dywersyfikacja źródeł pozwala zwiększyć niezależność produkcji i stabilność dostaw gazu odnawialnego.
Wyzwania infrastrukturalne
Rozwój biometanu w Polsce w dużej mierze zależy od możliwości przyłączenia do sieci przesyłowej i dystrybucyjnej. Choć krajowa sieć gazowa jest rozbudowana, w wielu regionach odległość od istniejących gazociągów stanowi barierę dla inwestorów.
Analizy wskazują, że przyłączenie biometanowni jest opłacalne przede wszystkim w promieniu do 5 km od istniejącego gazociągu. Dalsze inwestycje wymagają budowy nowych odcinków sieci lub tworzenia lokalnych stacji przeładunku i dystrybucji, co zwiększa koszty realizacji projektów.
W praktyce oznacza to, że część potencjalnych instalacji może zostać opóźniona lub nawet zrezygnowana z powodu braku opłacalnej infrastruktury.
Rynek sprzedaży biometanu
Obecnie wielu producentów nie podjęło jeszcze decyzji, jak będą sprzedawać swój gaz. Możliwości obejmują:
- sprzedaż do firm zajmujących się obrotem gazem w punktach wirtualnych systemu przesyłowego,
- dostarczanie biometanu do odbiorców końcowych przyłączonych do sieci dystrybucyjnej,
- sprzedaż bezpośrednią do odbiorców przyłączonych do systemu przesyłowego, choć jest to mniej popularne.
Taka niepewność w zakresie kanałów sprzedaży oznacza potencjał do dalszych działań edukacyjnych i doradczych, które mogłyby ułatwić producentom wybór optymalnej strategii rynkowej.
Perspektywy handlowe i certyfikacja
Rynkowe wykorzystanie biometanu wymaga również odpowiednich narzędzi finansowych i certyfikacyjnych. Sprzedaż gwarancji pochodzenia gazu oraz dostęp do platform obrotu energią stają się kluczowe dla rozwoju sektora.
Dla wielu firm certyfikacja wciąż pozostaje wyzwaniem – tylko część podmiotów posiada możliwość wydawania poświadczeń zrównoważoności dla biometanu. Brak tego typu przygotowania ogranicza dostęp do formalnych mechanizmów handlowych, a co za tym idzie, utrudnia zawieranie długoterminowych kontraktów.
Krótkoterminowe kontrakty a stabilność produkcji
Badania rynku pokazują, że odbiorcy preferują umowy krótkoterminowe, trwające od 1 do 5 lat. Dla producentów biometanu oznacza to wyzwanie związane z planowaniem inwestycji i finansowaniem projektów. Długoterminowe kontrakty zapewniają stabilność przychodów, umożliwiają amortyzację instalacji i zmniejszają ryzyko biznesowe, co jest istotne przy dużych inwestycjach w infrastrukturę biometanową.
Kierunki rozwoju rynku
Perspektywy rynku biometanu w Polsce zależą od kilku kluczowych czynników:
- Zwiększenie produkcji – konieczne są inwestycje w nowe instalacje, zarówno rolnicze, jak i komunalne.
- Rozbudowa infrastruktury przesyłowej – budowa przyłączy i lokalnych stacji przeładunku zwiększy dostępność biometanu w regionach oddalonych od głównych gazociągów.
- Rozwój rynku obrotu – certyfikacja, platformy wymiany handlowej i systemy gwarancji pochodzenia mogą ułatwić sprzedaż i przyciągnąć inwestorów.
- Edukacja uczestników rynku – wsparcie producentów w wyborze strategii sprzedaży i korzystaniu z narzędzi rynkowych jest niezbędne.
- Wsparcie regulacyjne – stabilne przepisy i mechanizmy finansowe pozwolą zminimalizować ryzyko inwestycyjne i przyspieszyć rozwój sektora.
Podsumowanie
Polski rynek biometanu znajduje się we wczesnej fazie rozwoju. Popyt przewyższa możliwości produkcyjne, a ograniczenia infrastrukturalne i brak pełnej certyfikacji spowalniają ekspansję sektora.
Jednocześnie rośnie liczba projektów inwestycyjnych, a zainteresowanie zarówno ze strony producentów, jak i odbiorców, jest wyraźne. W perspektywie najbliższych lat rozwój biometanu może stać się istotnym elementem transformacji energetycznej, wspierając redukcję emisji i dywersyfikację źródeł energii.
Kluczowe będzie skoordynowanie działań inwestycyjnych, regulacyjnych i edukacyjnych, aby polski sektor biometanu mógł w pełni wykorzystać swój potencjał i stopniowo zbliżać się do poziomu zapotrzebowania krajowego.
